Dieta w chorobach stawów

Powrót na stronę → Rheumafort+

Choroby kości i stawów to grupa obejmująca wiele różnych chorób. Dotykają one ludzi w każdym wieku, płci i pochodzeniu etnicznym. Jest ich wiele i mogą być podzielone na kilka grup. Do najczęstszych chorób stawów należy choroba zwyrodnieniowa – osteoarthritis. Jest to choroba niezapalna, wynikająca przede wszystkim ze zużycia stawów.  Do najczęstszych chorób stawów należy reumatoidalne zapalenie stawów (RZS rheumatoid arthritis), kiedyś nazywane gośćcem przewlekle postępującym. Jest to choroba zapalna o podłożu autoimmunologicznym.

Okazuje się, że w wiele chorób stawów jest mniej lub bardziej powiązane z odżywianiem. Na przykład w chorobie zwyrodnieniowej stawów u ponad połowy chorych stwierdza się nadwagę lub otyłość, a w dużego odsetka chorych występuje cukrzyca. Ściśle powiązana z dietą jest dna moczanowa i moczanowe zapalenie stawów. Również osteaoporaza w znacznym odsetku przypadków jest powiązana ze sposobem  odżywiania. 

Na szczęście  stosowanie odpowiedniej diety może w wielu wypadkach zmniejszyć dolegliwości i przynieść ulgę.

Osiem pokarmów, które warto jeść w przypadku chorych stawów

1. Tłuste ryby

fatty-fish

Różne ryby, zwłaszcza tłuste ryby morskie, takie jak łosoś, makrela, sardynka i pstrąg są bogatym źródłem kwasów tłuszczowych omega-3, których spożycie jest korzystne w chorobach stawów i w przypadku stanów zapalnych. W wielu obserwacjach zauważono, że  wielonienasycone kwasy tłuszczowe z grupy omega-3 wykazują istotne działanie przeciwzapalne. W jednym niewielkim badaniu  przeprowadzonym na 33 osobach, które otrzymały w pożywieniu cztery razy w tygodniu albo tłuste ryby, albo chude ryby, albo chude mięso. Po ośmiu tygodniach w grupie otrzymujących w pożywieniu tłuste ryby stwierdzono obniżony poziom substancji związanych z procesem zapalnym (1).

W analizie 17 badań stwierdzono, że przyjmowanie suplementów z kwasami tłuszczowymi omega-3 zmniejszyło intensywność bólu stawów, porannej sztywności, liczbę bolesnych stawów i przyjmowanych leków przeciwbólowych u chorych z reumatoidalnym zapaleniem stawów (2).

W podobnym badaniu in vitro wykazano, że kwasy tłuszczowe omega-3 zmniejszają ekspresję niektórych białek (metaloproteinaz i cytokin) związanych z chorobą zwyrodnieniową stawów (3).

Olej rybny jest również dobrym źródłem witaminy D, co może pomóc w zapobieganiu niedoborowi. Wielu badania wykazano, że RZS może być związany z niskimi poziomami witaminy D, co może mieć udział w objawach(4), (5).

Amerykańskie Stowarzyszenie Serca (The American Heart Association) zaleca spożywanie posiłków z tłustymi rybami przynajmniej dwa razy w tygodniu, aby skorzystać z ich dobroczynnych właściwości przeciwzapalnych(6).

2. Czosnek

Czosnek cały jest upakowany licznymi korzyściami zdrowotnymi. W kilku badaniach laboratoryjnych wykazano, że czosnek zawiera składniki, które mogą zmniejszać ryzyko nowotworu i chorób serca(7).czosnek

Jednocześnie wykazano, że czosnek posiada właściwości, które mogą być pomocne w chorobach stawów. Niektóre badania wykazały, że czosnek może poprawić działanie pewnych komórek układu immunologicznego co pomaga wzmocnić układ odporności(8).

W badaniu naukowcy przeanalizowali dietę 1 082 bliźniąt. Stwierdzono, że ci, którzy spożywali więcej czosnku mieli mniejsze ryzyko choroby zwyrodnieniowej stawów biodrowych, prawdopodobnie dzięki właściwościom czosnku(9).

Inne badanie in vitro wykazało, że pewien składnik czosnku może obniżać zapalne markery związane z zapaleniem stawów(10). Dodanie czosnku do diety może przynieść korzyści zarówno w objawach stawowych jak i dla ogólnego zdrowia.

Rodzina roślin imbirowatych: imbir, ostryż, galangal

Galangal, imbir oraz ostryż to rośliny, których kłącza są popularne w kuchni azjatyckiej. Galangal ma smak cytrusowy i sosnowy. W odróżnieniu do imbiru nie daje efektu grzania. Imbir jest najbardziej aromatyczny ze wszystkich trzech, ale nie jest drażniący. Daje również największy efekt grzania. Ostryż (kurkuma) ma najmniej intensywny, lekko gorzkawy smak. W kuchni często stosuje się go do brawienia pokarmów. Wszystkie trzy są stosowane w tradycyjnej medycynie ziołowej.

3. Imbir i galangal

imbir

Oprócz właściwości smakowych wykorzystywanych w napojach, pokarmach i słodyczach, imbir może również łagodzić objawy chorób stawów.

W 2001 roku oceniono wpływ ekstraktu imbiru u 261 osób z chorobą zwyrodnieniową stawu kolanowego. Po 6 tygodniach 63% uczestników badania odnotowała poprawę w bólu kolana(11).

W badaniu in vitro stwierdzono, że imbir i jego składniki blokują produkcję prozapalnych substancji(12). W innym badaniu przeprowadzonym na szczurach stwierdzono, że podanie ekstraktu imbiru obniża poziom specyficznych markerów zapalnych związanych z zapaleniem stawów(13). Spożycie imbiru w postaci świeżej, sproszkowanej czy suszonej może być korzystne dla zdrowych stawów.

4. Ostryż długi

curcuma-longa

Ostryż długi (łac. Curcuma longa, ang. Turmeric) należy do rodziny imbirowatych. Jest bardzo popularny w kuchni dalekiego wschodu. Ostryż jest od stuleci stosowany w tradycyjnej medycynie dalekiego wschodu. Jest istotnym elementem tradycyjnej hinduskiej medycyny Ayurveda i medycyny Siddha oraz w tradycyjnej chińskiej medycynie Unani

W literaturze medycznej można znaleźć dziesiątki, a może nawet setki prac na temat rozmaitych korzyści, które mogą przynieść preparaty zawierające składniki uzyskane z ostryżu długiego, zwłaszcza kurkumina. Niestety te wyniki nie uzyskały uznania oficjalnych środowisk farmaceutycznych. Wśród wielu korzyści, które są przypisywane ostryżowi najczęściej i najlepiej udokumentowane jest ich korzystne działanie na stawy. Więcej informacji można znaleźć w zakładce → ostryż długi

5. Brokuły

broccoli_sproutsBrokuły należą bez wątpienia do najzdrowszych pokarmów. Szczególne właściwości odżywcze przypisuje się nasionom i kiełkom brokułów. Są one dosłownie "wypakowane" witaminami, minerałami i składnikami aktywnymi. Jedna szklanka (250 ml) surowych brokułów (ok. 90 gramów) m.in.dostarcza 135% ZDS dla witaminy C, 11% ZDS dla witaminy A, 116% ZDS  dla witaminy K, 14% ZDS dla kwasu foliowego, 8% ZDS dla potasu, 6% ZDS dla fosforu, 3% ZDS dla selenu. (ZDS = zalecane dzienne spożycie ang. RDI – recommended daily intake).

Kiełki brokułów są niezwykle bogatym źródłem sulforafanu i zawierają od 10 – 100 razy więcej sulforafanu niż inne warzywa krzyżowe. Sulforafan (SFN) to związek z grupy izotiocyjanianów, występujących głównie w warzywach krzyżowych, np. brukselce, kapuście, brokułach, jarmużu, wasabi i rzeżusze. Istnieją doniesienia, że może być czynnikiem chemoprewencyjnym, wspomagającym usuwanie z ciała toksyn i szkodliwych substancji. Sulforafan posiada wiele istotnych oddziaływań zdrowotnych i jest szeroko badany pod kątem korzyści dla zdrowia układu krążenia, metabolizmu cukru, stanów zapalnych, autyzmu i innych. Działa poprzez włączenie szlaku, który kontroluje ponad 200 genów w organizmie – szlaku NRF2*.

Czytaj więcej → NRF2 – Zdrowie bez tajemnic

 → if you would like to read more

Broccoli sprouts benefits; and how to use them


* Szlak czynnika transkrypcyjnego NRF2 kontroluje ekspresję genów kodujących enzymy i białka cytoprotekcyjne. Jest odpowiedzialny za drogę sygnałową wrodzonej odporności antyoksydacyjnej (zwalczanie wolnych rodników, które powodują najróżniejsze choroby). Jest wykrywany w najwyższym stężeniu w mózgu i wątrobie oraz sercu, płucach mięśniach i nerkach.

6. Oliwki i oliwa

oliveOliwa czyli olej z owoców drzewa oliwki europejskiej oraz same owoce oliwki należą do przysmaków nie tylko krajów położonych w basenie morza śródziemnego.

Owoc oliwki, a zwłaszcza nasiona oliwki są bogatym źrółem szeregu bio-aktywnych substancji, do najważniejszych należy oleoakantol. Oleoakantal jest naturalnym związkiem fenolowym występujący w wielu roślinach, zaś dużej obfitości w owocach oliwki, zwłaszcza w nasieniu znajdującym się wewnątrz pestki, a także innych częściach rośliny takich jak liście i korzeń.

Oleoakantol wykazuje m.in. działanie anty-nocyceptywne* oraz inne działania korzystne dla zdrowia, których szczegółowo omówić nie możemy ze względu na to, że przedstawiane w niniejszym serwisie preparaty są suplementami diety.

* Ból receptorowy – nocyceptywny – powstaje przez drażnienie receptorów bólowych (nocyceptywnych) przez rożne substancje zwane mediatorami stanu zapalnego. Możemy wyróżnić dwa typy nocyceptorów: somatyczne (w skórze, mięśniach i stawach) oraz trzewne (w narządach wewnętrznych).

7. Owoce jagodowe

berries-fruitsOwoce jagodowe to duża grupa, bo licząca ponad 25 odmian, smacznych owoców. Spożywanie owoców jagodowych oprócz walorów smakowych może nieść wiele korzyści. Owoce jagodowe są bogatym źródłem flawonoidów, związków przeciwutleniających, które zmniejszają ryzyko chorób serca, co według American Heart Association czyni je jednym z superfoods. Do tej kategorii należą m.in. ryby dostarczające omega-3 (łosoś, makrela) orzechy i nasiona, ciemno-zielone liściaste warzywa, spirulina, oliwa, kurkuma, imbir. Indeed, according to the organization, berries may help lower the risk of heart attack in women. What’s more, consuming berries helped decrease LDL (“bad”) cholesterol levels and reduced systolic blood pressure, body mass index, and measures of blood sugar, according to a meta-analysis of 22 randomized, controlled trials that was published in March 2016 in Scientific Reports.

The antioxidants in berries “promote healthy cell function and protect against inflammation,” says Binder-McAsey. She explains that underlying inflammation is a driver of disease, including heart disease and type 2 diabetes (which doubles the odds of developing heart disease). Beyond berries, include as many different-colored fruits and veggies in your diet as possible.

8. Winorośl (owoce i liście)

grape-leavesNależą bez wątpienia do najzdrowszych pokarmów. W 2016 roku Europejska Agencja Medyczna (EMA)

Winogrona to przede wszystkim owoce, których właściwości są doceniane od tysiącleci. Winorośl ta długowieczna roślina, ceniona nie tylko ze względu na wartości smakowe, ale również chroni przed chorobami cywilizacyjnymi. Liście winogron są od tysięcy lat elementem składowym diety człowieka. Od dawna wiadomo, że garść świeżych liści winorośli dodana do gorącej wody działa odtruwająco i oczyszczająco na skórę. Taka kąpiel polecana jest zwłaszcza wieczorem, bowiem odpręża i poprawia samopoczucie. Liście winorośli zalazły zastosowanie w kuchni praktycznie wszystkich krajów będących kolebką naszej kultury: basenu morza śródziemnego, bliskiego i środkowego wschodu, Bałkanów, basenu Morza Czarnego. Są one stosowane do przygotowania wielu potraw, z których najbardziej popularne są gołąbki z liści winogron z różnym nadzieniem. Marynowane liście winogron można kupić również w Polsce w niektórych sklepach spożywczych.

Ekstrakt liści winogron (Vitis vinifera) jest bogatym źródłem licznych polifenoli (m. in. rezweratrolu). Rezweratrol (resveratrol) jest naturalnym związkiem fenolowym wytwarzanym jako antagonista patogenów. Występuje m.in. w winogronach, arachidach i czerwonym winie. Ma działanie utleniające zapobiegające powstawaniu wolnych rodników tlenowych, wspomaga działanie układów: hormonalnego (wiąże się z receptorami estrogennymi i zmniejsza aktywność enzymu 5-alfa-reduktazy, jest inhibitorem aromatazy). Rezweratrol wykazuje działanie kardioprotekcyjne (ochrania serce). Korzystnie wpływa na ukrwienie mięśnia sercowego, hamuje utlenianie cholesterolu LDL i hamuje proces zlepiania się płytek krwi. Rezweratrol zmniejsza oksydacyjne uszkodzenia komórek, więc produkty zawierające go, są cennym elementem diety. Ma pozytywny wpływ na funkcjonowanie metabolizmu lipidów oraz glukozy, co może być pomocne podczas procesu odchudzania.

Rezweratrol wpływa również korzystnie na układ krwionośny (poprawia dotlenienie organizmu) i na układ immunologiczny (poprawia odporność) oraz wspomaga detoksykację organizmu.

Ekstrakt z liści czerwonych winogron (Red vine leaf extract = RVLE) jest tradycyjnym preparatem ziołowym zawierającym szereg flawonoidów, z kwercetyną (quercetin) i jej pochodnymi na czele.

Kwercetyna posiada wiele cennych właściwości, których nie możemy tutaj przedstawić, jako że niniejszy serwis internetowy poświęcony jest suplementowi diety i podlega regulacjom wynikającym z ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia z dnia 26 sierpnia 2006, z późniejszymi zmianami.

Sangiovanni E, Di Lorenzo C, Piazza S et al. Vitis vinifera L. Leaf Extract Inhibits In Vitro Mediators of Inflammation and Oxidative Stress Involved in Inflammatory-Based Skin Diseases   Antioxidants (Basel). 2019 May; 8(5): 134.

Powrót na stronę → Rheumafort+

W chorobach stawów istotną rolę mogą odgrywać konkretne rodzaje pokarmów, ale nie do przecenienia jest współzależność masy ciała i częstości występowania choroby zwyrodnieniowej stawów. Osteoarthritis, which is noninflammatory, is the most common — though over 100 types exist. In fact, up to 40% of men and 47% of women may be diagnosed with osteoarthritis during their lifetime (Zimmermann-Górska I: Choroba zwyrodnieniowa stawów - wskazówki żywieniowe, Med. Prakt. 2022). W szeregu pracach wykazano, że jest pewnego rodzaju relacja pomiędzy otyłością a występowaniem zapalenia o małego stopniu nasilenia (ang. low-grade inflammation), które m.in. przejawia się wzrostem ekspresji biomarkerów zapalenia. Della Corte KW, Perrar I et al: Effect of Dietary Sugar Intake on Biomarkers of Subclinical Inflammation: A Systematic Review and Meta-Analysis of Intervention Studies, Nutrients. 2018 May; 10(5): 606. 

Poza tym z ilością tkanki tłuszczowej jest silnie powiązana gęstość tkanki kostnej. (Chen YY, Fang WH et al.: Body fat has stronger associations with bone mass density than body mass index in metabolically healthy obesity. Published: November 8, 2018

Badania wykazały, że postępowanie dietetyczne mające na celu eliminację pewnych pokarmów i napojów może zmniejszyć nasilenie dolegliwości u osób z zapalnymi chorobami stawów oraz chorobą zwyrodnieniową stawów jak również poprawić ich ogólną jakość życia. 

Osiem pokarmów, które należy unikać w przypadku chorych stawów

1. Cukier

sugarDodawanie do pożywienia cukru nie jest podyktowane żadną potrzebą czy korzyścią żywieniową. Jednak półki sklepowe uginają się od rozmaitych wysoko przetworzonych produktów, które są pełne dodanego cukru, począwszy od płatków śniadaniowych, dresingów do sałatek, sosów do makaronu, gotowych przekąsek czy na napojach gazowanych kończąc. Szczególny niepokój budzą słodzone cukrem napoje, jako że jest dobrze udokumentowana ich rola w epidemii otyłości i liczne badania wykazały ich związek ze zwiększonym ryzykiem cukrzycy typu 2-ego oraz chorobami serca i innymi przewlekłymi schorzeniami.

 

2. Czerwone mięso

raw-red-meat

Some research links red and processed meat to inflammation, which may increase arthritis symptoms. For example, diets heavy in processed and red meats demonstrate high levels of inflammatory markers like interleukin-6 (IL-6), C-reactive protein (CRP), and homocysteine (5Trusted Source, 6Trusted Source).

The study in 217 people with RA mentioned above also found that red meat commonly worsened RA symptoms. Additionally, a study in 25,630 people determined that high red meat intake may be a risk factor for inflammatory arthritis (2Trusted Source, 7Trusted Source).

Conversely, plant-based diets that exclude red meat have been shown to improve arthritis symptoms (5Trusted Source).


3. Pokarmy zawierające gluten

 attention-gluten

New studies suggest that there may be a link between gluten and joint pain. It has long been known that auto-immune forms of arthritis like rheumatoid and psoriatic arthritis raise the risk of developing celiac disease. There is mounting evidence that people with celiac disease or gluten sensitivity produce inflammation that can cause joint pain.


4. Pokarmy wysoce przetworzone

Heavily processed foods: Processed and pre-packaged foods contain preservatives. Frequent intake of such preserved food may cause systemic inflammation in the body. These foods often lose essential nutrients during processing and are generally high in sugars and fats


5. Alkohol

alcohol-warning

Nie stwierdzono, aby alkohol spożywany w  niewielkich (umiarkowanych) ilościach wywoływał szkodliwe reakcje. Według Mayo Clinic ilość umiarkowana to nie więcej niż jeden drink dziennie dla kobiety nie więcej niż dwa drinki dziennie dla mężczyzny. Jeden drink w przeliczeniu na róznego rodzaju alkohole to:

  • Piwo 12 uncji objętościowych = 360 ml
  • Wino 5 uncji objętościowych = 150 ml
  • Alkohol mocny (40%) = 1,5 uncji objętościowej = 44 ml
Chociaż umiarkowane spożycie alkoholu może przynieść pewne korzyści zdrowotne, to mocne picie nie tylko nie przynosi korzyści, a może być przyczyną wielu poważnych problemów zdrowotnych. Między innymi może prowadzić do alkoholowego stłuszczenia wątroby, do alkoholowego uszkodzenia trzustki z następową cukrzycą i w obu tych przypadkach może prowadzić do otyłości.  Zaś otyłość jest jedną z głównych przyczyn choroby zwyrodnieniowej stawów.

Alkoholowe uszkodzenie wątroby może wpływać na nieprawidłową tolerancję leków stosowanych w leczeniu chorych stawów. Poza tym sam alkohol może wchodzić w interakcję z lekami stosowanymi w leczeniu chorób stawów. Leki stosowane w reumatoidanym zapaleniu stawów takie jak metotreksat, leflunomid (arava) oraz inne leki modyfikujące przebieg choroby (DMARD ang. disease-modifying antirheumatic drug) mogą wchodzić w interakcję z alkoholem, a ich dawkowanie zależy od czynności wątroby. 

Znaczne spożycie alkoholu zwiększa ryzko krwawienia z górnego odcinka przewodu pokarmowego związanego z zaawansowanym wiekiem i z przewlekłym stosowaniem niesteroidowych leków przeciwzapalnych i przeciwbólowych, bardzo powszechnym w przypadku bólów stawów.


6. Niektóre oleje roślinne

Kwasy tłuszczowe omega-3 kontra kwasy tłuszczowe omega-6

Zarówno kwasy tłuszczowe omega-3 jak i omega-6 są wielonienasyconymi kwasami tłuszczowymi (WNKT) i niezbędnymi dla naszego organizmu. Ale są pomiędzy nimi istotne różnice:

  • Kwasy tłuszczowe Omega-3 są obecne w wielu pokarmach w tym rybach takich jak np. łosoś, w jajach, orzechach włoskich i siemieniu lnianym jak również w zielonych warzywach liściastych takich jak np. szpinak. Nie dziwne, że te pokarmy są powszechnie polecane jako część diety przeciwzapalnej.
  • Kwasy tłuszczowe Omega-6 są  kojarzone z nasileniem zapalenia. Kwasy omega-6 znajdują się w większości olejów roślinnych wliczając oleje słonecznikowy, kukurydziany i rzepakowy, jak również w mięsie drobiu, wieprzowinie i wołowinie (— chociaż wołowina zwierząt żywionych trawą może być również źródłem omega-3).

Prostym sposbem na zmniejszenie spożycia kwasów tłuszczowych omega-6 unikanie pokarmów smażonych. Zamiast na przykład zamawiać frytki lepiej zamówić pieczone czy gotowane ziemniaki. Należy upewnić się, że pieczenie nie będzie z udziałem masła, które zawiera kwasy tłuszczowe omega-6. Jeśli robi się frytki w domu to najlepiej jest smażyć w powietrzu przy pomocy urządzenia air fryer czyli frytkownicy beztłuszczowej.

Współczynnik  poziomu omega-6 do poziomu omega-3 ma znaczenie

Eksperci uważają, że kwasy tłuszczowe omega-6 i omega-3 współzawodniczą w organizmie o absorpcję gdyż potrzebują tych samych enzymów. Dlatego jeśli nawet spożywa się wystarczającą ilość kwasów omega-3, to spożyte kwasy omega-6 mogą zablokować kwasy omega-3 w trakcie trawienia i można nie uzyskać korzyści zdrowotnych z ich spożycia. Większość ludzi spożywa znacznie więcej kwasów tłuszczowych omega-6 niż omega-3, dlatego ważne jest obniżenie stosunku omega-6 do omega-3. Eksperci uważają, że większość ludzi przy naszej diecie ten stosunek wynosi zwykle około 16 : 1*. Jest więc dużo miejsca na poprawę, aby uzyskać optymalny stosunek omega-6 do omega-3 czyli 4 : 1, co mogłoby korzystnie wpłynąć na zdrowie i sprawność stawów. Przeczytaj więcej o bólu kolana i zapaleniu stawów

Kwasy tłuszczowe omega-3 i zdrowie stawów

Badanie objęło 167 osób z chorobą zwyrodnieniową stawu kolanowego. Od wszystkich zostały pobrane próbki krwi. Oznaczono wskaźnik kwasów tłuszczowych omega-6 do omega-3. Próbki krwi zostały skategoryzowane na podstawie wskaźnika. Następnie porównano ból i funkcję kolana osób, które miały relatywnie wysoki wskaźnik omega-6 do omega-3 z osobami, które miały relatywnie niski wskaźnik omega-6 do omega-3. Wyniki wykazały, że osoby mające relatywnie wysoki poziom omega-3 we krwi miały mniejsze nasilenie bólu kolana, lepszą jego funkcję i mniejszy stres. To badanie i szereg innych są zachęcające i potrzeba więcej badań klinicznych, aby określić wpływ omega-3 do omega-6 na chorobę zwyrodnieniową stawów.

Sibille KT, King C et al:Omega-6:Omega-3 PUFA Ratio, Pain, Functioning, and Distress in Adults with Knee Pain; Clin J Pain. 2018 Feb; 34(2): 182–189.

7. Pokarmy z wysoką zawartością soli

salted-foodCutting back on salt may be a good choice for people with arthritis. Foods high in salt include shrimp, canned soup, pizza, certain cheeses, processed meats, and numerous other processed items.

A mouse study found that arthritis was more severe in mice fed a high salt diet than in those on a diet containing normal salt levels (Sodium Chloride Aggravates Arthritis via Th17 Polarization). Additionally, a 62-day mouse study revealed that a low salt diet decreased the severity of RA, compared with a high salt diet. Mice on the low salt diet had less cartilage breakdown and bone destruction, as well as lower inflammatory markers, than mice on the high salt diet (Low Salt Diet Ameliorates Collagen-Induced Arthritis). Interestingly, researchers have suggested that high sodium intake may be a risk factor for autoimmune diseases like inflammatory arthritis (The role of dietary sodium intake on the modulation of T helper 17 cells and regulatory T cells in patients with rheumatoid arthritis and systemic lupus erythematosus). A study in 18,555 people tied high sodium intake to an increased risk of RA (High Sodium Intake Is Associated With Self-Reported Rheumatoid Arthritis: A Cross Sectional and Case Control Analysis Within the SUN Cohort).

 

8. Pokarmy z wysoką zawartością końcowych produktów zawansowanej glikacji

AGEGlikacja jest procesem wieloetapowym, który zachodzi w organizmach żywych lub in vitro w sposób spontaniczny i bez udziału enzymów. Prowadzi ona do powstania końcowych produktów zaawansowanej glikacji, czyli tzw. AGE (ang. advanced glycation end-products). Akumulacja tych związków może mieć ogromny wpływ na kondycję organizmu oraz patogenezę wielu chorób. AGE mogą powstawać zarówno na drodze endogennej, jak i egzogennej. Źródłem endogennych produktów są reakcje metabolitów w organizmie, natomiast egzogenne AGE tworzą się w wyniku termicznej obróbki żywności.

Glikacja jest zjawiskiem naturalnym, występującym w miarę starzenia się organizmu. Wykazano jednak, że w przypadku zaburzeń metabolicznych następuje nasilenie tego procesu. Tworzenie się AGE jest procesem nieodwracalnym, dochodzi do gromadzenia się ich w tkankach i w końcu do uszkodzenia tych tkanek. Akumulacja AGE u osób starszym wieku może prowadzić do chorób układu kostno-mięśniowego. Potwierdzono gromadzenie się AGE tkankach szkieletowej, mięśniowej i nerwowej, obejmujące kości, chrząstkę, mięśnie, ścięgna, więzadła i nerwy, gdzie niekorzystnie wpływają na właściwości biomechaniczne poprzez spowodowania zmian w ładunku i tworzenie sieciowania. AGE łączy się z receptorami takimi jak receptor dla AGE (RAGE) i indukują zapalenie poprzez wewnątrzkomórkową transdukcję sygnałów1. Te mechanizmy mogą powodować liczne różne stany patologiczne związane ze starzeniem się lub cukrzycą, takie jak osteoporoza, zwyrodnienie kostno-stawowe, sarkopenię², tendinopatię³ oraz neuropatię⁴.

Jak można zmniejszyć tworzenie końcowych produktów zaawansowanej glikacji?
  • Należy stosować dietę opartą o produkty o niskim stopniu przetworzenia, bogatych w witaminy i składniki mineralne o właściwościach przeciwutleniających (wypierających reaktwyne formy tlenu) tj. świeże warzywa, owoce, pełnoziarniste zboża, nienasycone kwasy tłuszczowe.
  • Należy ograniczyć lub wyeliminować produkty z nadmierną ilością dodanego cukru (cukier ten może stanowić do 10% kaloryczności diety), przetworzone mięso, kwasy tłuszczowe trans oraz nasycone długołańcuchowe (trans absolutnie do minimum, nasycone maks do 10% kaloryczności, ale najlepiej do minimum),
  • Należy stosować odpowiednie techniki obróbki termicznej tj. unikanie/ograniczanie: smażenia na głębokim oleju, smażenia, grillowania (sporo mogą pomóc tacki), pieczenia. Bazować głównie na gotowaniu na parze, gotowaniu produktów od wrzącej już wody, duszeniu.
  • Należy stosować dodatki do żywności w postaci marynat opartych na cytrusach bogatych w przeciwutleniacze,
  • Należy stosować dodatki do żywności w postaci świeżych lub suszonych ziół.
  • Należy przestrzegać odpowiedniej higieny życia: sen (ilość oraz jakość), aktywność fizyczna, a także unikanie nadmiernej ekspozycji na bodźce stresowe.

Chen JH, Lin X, et al: Role of advanced glycation end products in mobility and considerations in possible dietary and nutritional intervention strategies, Nutr Metab (Lond). 2018; 15: 72.

1Transdukcja sygnałów, biol. przekazywanie sygnałów w komórkach – łańcuch reakcji umożliwiających odpowiedź organizmowi na sygnały pochodzące ze środowiska lub sygnały (wewnętrzne) generowane w obrębie organizmu, prowadzące do zmian fizjologicznych, morfologicznych i rozwojowych w komórkach, tkankach i w całym organizmie w trakcie jego rozwoju osobniczego.

²Sarkopenia – związany z wiekiem zespół charakteryzujący się utratą masy mięśniowej, ich siły oraz funkcji mięśni szkieletowych.

³Tendinopatia to patologiczne schorzenie dotyczące włókien ścięgnistych. Objawia się stanem zapalnym, bólem i obrzękiem w obrębie ścięgien. Najczęściej pojawia się w następstwie nadmiernego lub nieadekwatnego do możliwości wysiłku fizycznego lub przeciążenia tkanek miękkich.

⁴Neuropatia (choroba nerwów obwodowych, zapalenie nerwów obwodowych) – stan chorobowy dotyczący nerwów – struktur przekazujących impulsy do różnych części organizmu poza mózgiem i rdzeniem kręgowym – określany bywa mianem neuropatii obwodowej lub zapalenia nerwów obwodowych. Uszkodzenie lub stan zapalny zaburza przewodzenie informacji ruchowych i czuciowych wzdłuż włókien nerwowych i oprócz bólu wywołuje takie objawy, jak drętwienie, mrowienie, palenie kończyn, wrażenie osłabienia kończyn. 

Jeśli chciałbyś skontaktować się z nami:

Phytomedica Polska
  ul. Farbiarska 22, 02-862 Warszawa
  (+48) 22 487 14 44
  (+48) 22 651 75 60
@   info@phytomedica.pl

Contact Form

Jeśli nie znalazłeś poszukiwanych odpowiedzi wypełnij nasz formularz i wyślij zapytanie do naszego eksperta!

Wyrażam zgodę na przetwarzanie moich danych osobowych przez Administratora, tj. Phytomedica Polska Andrzej Lasota z siedzibą w Konstancinie-Jeziornej, ul. Czereśniowa 28, 05-520 Konstancin-Jeziorna dla celów związanych z wykorzystaniem formularza kontaktowego. Dane podaję dobrowolnie, oświadczam iż jestem świadoma/y, że przysługuje mi prawo dostępu do treści moich danych oraz ich poprawiania.

Przed wysłaniem formularza upewnij się, że wpisany adres e-mail jest poprawny!